UzayVe (uzayve.com) olarak evrenin en derin sırlarını aramaya devam ediyoruz. Astronomi dünyasını sarsan son araştırmalar, gökyüzünün en sıra dışı köşelerinden birinde, milyarlarca kilometre uzunluğundaki devasa bir gaz akıntısının olağanüstü etkilerini gözler önüne serdi. Üçlü bir yıldız sistemi olan GW Orionis, merkezindeki karmaşık dansıyla biliniyordu ancak son keşif, bu sistemin etrafındaki gezegen oluşum disklerinin neden radikal bir şekilde eğildiğini ve ekseninden saptığını net bir şekilde açıkladı. Bilim insanları, sistemin dış kısımlarını besleyen trilyonlarca mil uzunluğundaki bu dev gaz nehrinin, disk üzerinde devasa bir tork (dönme momenti) etkisi yaratarak yapıyı adeta uzayda yamulttuğunu ortaya koydu.
Normal şartlar altında, yıldızların etrafında dönen ve gezegenlerin doğduğu protoplaneter diskler, evrenselçekim yasalarının bir gereği olarak düzenli, düz ve tek bir düzlemde yer alır. Güneş sistemimiz de dahil olmak üzere pek çok sistem bu standart kurala uyar. Ancak GW Orionis gibi çoklu yıldız sistemlerinde yerçekimsel kaos hakimdir. Bu yeni araştırmayla birlikte, sistemin merkezindeki üç yıldızın karmaşık kütle çekim dansına dışarıdan katılan bu devasa gaz akıntısının, diskleri kendi düzlemlerinden tamamen koparacak kadar güçlü bir dış faktör olduğu kanıtlandı. Gözlemler, disk halkalarının birbirine çarpıyormuş gibi garip açılara sahip olmasının sırrını nihayet gün ışığına çıkarıyor.
Bu heyecan verici keşfin arkasındaki astrofizikçiler, şimdi araştırmanın bir sonraki aşaması için kolları sıvamış durumda. Ekip, bu dev gaz akıntısının sistem içerisindeki çarpışma noktalarında yarattığı şok cephelerini (shock fronts) tespit etmek için teleskoplarını yeniden hedefledi. Bu şok dalgalarının haritalandırılması, gazın disk üzerindeki mekanik etkisini atomik düzeyde anlamamızı sağlayacak. Dahası, evrendeki diğer genç yıldız sistemlerinde de benzer dev gaz akıntılarının olup olmadığını araştırmak, gökbilimcilere galaksimizdeki dış gezegen (exoplanet) mimarisinin çeşitliliğini açıklayacak evrensel bir anahtar sunabilir.
UzayVe ekibi olarak takip ettiğimiz bu gibi çığır açıcı çalışmalar, sadece geçmişteki gizemleri çözmekle kalmıyor, aynı zamanda kendi Güneş sistemimizin ve Dünya'mızın doğuş sürecindeki istisnai dengeleri de daha iyi kavramamızı sağlıyor. Evren, düz ve sıkıcı çizgilerden ziyade, dev gaz nehirlerinin ve çarpışan disklerin yarattığı vahşi, dinamik ve sanat eseri benzeri bir kaosla şekilleniyor. GW Orionis'in eğik diski, uzayın ne kadar dinamik ve şaşırtıcı olduğunun yaşayan en büyük kanıtı olarak astronomi tarihindeki yerini şimdiden aldı.