UzayVe bilim platformunun değerli takipçileri, Kızıl Gezegen'in sır perdesini aralamaya devam ediyoruz. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) istikrarlı kaşifi Mars Express, bizleri Mars'ın en devasa yapılarından biri olan Schiaparelli Krateri üzerinde rüya gibi bir uçuşa çıkarıyor. Yaklaşık 460 kilometre çapındaki bu devasa krater, muazzam genişliğine rağmen şaşırtıcı derecede sığ bir yapı sergiliyor. Bilim insanları, milyarlarca yılllık kozmik zaman çizelgesi boyunca bu derinliklerin rüzgarla taşınan tortullar, antik su akıntıları veya volkanik lavlar tarafından doldurulmuş olabileceğini düşünüyor. Bu üç faktörün birleşimi, kraterin bugünkü gizemli ve pürüzsüz topoğrafyasını oluşturmuş gibi görünüyor.
Schiaparelli Krateri'nin ismi, uzay tarihine altın harflerle yazılmış İtalyan gökbilimci Giovanni Schiaparelli'den (1835–1910) geliyor. Merkür ve Venüs üzerine yaptığı çalışmalarla da bilinen Schiaparelli, adını en çok Kızıl Gezegen gözlemleriyle duyurmuştur. 1877 yılında Mars'ın Dünya'ya en yakın konuma geldiği 'Büyük Karşılaşma' döneminde gezegenin haritasını çıkaran ünlü astronom, yüzeyde ince, koyu çizgiler fark etmişti. Bu yapıların doğal su kanalları olduğunu düşünerek İtalyanca 'canali' kelimesini kullandı. Ancak bu ifade, diğer astronomlar tarafından yapay sulama ve ulaşım yolları yani 'canals' olarak çevrilince, kamuoyunda Mars'ta zeki bir medeniyetin yaşadığına dair büyük bir efsanenin doğmasına yol açmıştı.
Günümüzde biliyoruz ki, Schiaparelli’nin gördüğü bu çizgiler dönemin zayıf optik teleskoplarının yarattığı optik illüzyonlardan ibaretti ve bugün Mars'ta su dolu kanallar bulunmuyor. Ne var ki, son yıllardaki gezgin ve yörünge verileri, bu bölgede bir zamanlar geniş bir gölün var olduğuna işaret eden jeolojik izler barındırıyor. Yani Schiaparelli’nin yanıldığı düşünülse de, bölgenin antik su tarihi onun öngörüsüne bir nevi haklılık kazandırıyor. Öte yandan bu krater, sadece bilim dünyası için değil, popüler kültür için de ikonik bir konuma sahip. Andy Weir’ın dünyaca ünlü bilim kurgu romanı 'The Martian'da (Marslı), astronot Mark Watney’nin hayatta kalma mücadelesinin nihai varış noktası tam olarak bu kraterdi.
Bu büyüleyici uçuş deneyimi, Mars Express’in Yüksek Çözünürlüklü Stereo Kamerası (HRSC) tarafından toplanan verilerin ustaca işlenmesiyle hayata geçirildi. Alman Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR) tarafından işletilen sistem, HMC-30 harita verilerini dijital arazi modelleriyle birleştirerek üç boyutlu muazzam bir manzara oluşturuyor. Animasyonun gerçekçiliğini artırmak için saniyede 50 kare render edilirken, topografik sınırlar üç kat düşey abartma ve 250 kilometre mesafeden başlayan yapay atmosferik sis efektleriyle gizlendi. Berlin Freie Universität ekibinin geliştirdiği bu görsel şölen, sadece bilimsel bir veri seti değil, aynı zamanda Kızıl Gezegen'in yabancı ama bir o kadar da büyüleyici atmosferini Dünya'daki evlerimize taşıyan sanatsal bir başyapıt niteliğinde.