Evrenin milyarlarca yıllık uçsuz bucaksız zaman çizelgesinde 60 yıl, adeta bir saniyenin milyonda biri kadar kısa bir andır. Şili'nin yüksek rakımlı Chajnantor Platosu'nda konuşlu Atacama Büyük Milimetre/milimetre-altı Dizisi (ALMA) ile derin uzayı tarayan uluslararası bir gökbilim ekibi, astrofizik dünyasında yankı uyandıran benzersiz bir keşfe imza attı. Araştırmacılar, iki devasa yıldızın birbirlerinin kütleçekim ağına kapılarak yeni bir ikili yıldız sistemi oluşturduğu anın sıcak izlerini yakalamayı başardı. Elde edilen veriler, bu kozmik kucaklaşmanın insanlık tarihine göre sadece birkaç on yıl önce, yaklaşık 1960'larda gerçekleştiğini ortaya koyuyor.
ALMA'nın milimetre-altı dalga boyundaki olağanüstü keskin gözlem yeteneği, bu yeni oluşan ikili sistemin etrafındaki yoğun gaz ve toz ortamını ayrıntılarıyla haritalandırdı. İncelemeler sonucunda, yıldızların çevresinde daha önce benzerine az rastlanan şiddetli bir kütleçekimsel kaos ve çalkantı tespit edildi. Geleneksel astrofizik modellerine göre, ikili yıldız sistemlerinin ezici bir çoğunluğu aynı moleküler bulutun çökmesiyle 'ikiz kardeşler' gibi aynı anda ve aynı ortamda dünyaya gelir. Ancak bu sistemdeki gaz akışlarının karmaşık açıları, asimetrik şok dalgaları ve uyumsuz yörünge dinamikleri, söz konusu iki dev yıldızın tamamen bağımsız ortamlarda doğduğunu ve sonradan karşılaştığını açıkça kanıtlıyor.
Carl Sagan Seti: Kozmos & Tanrının Kapısını Çalan Bilim (2 Kitap)
"Evrenin neresindeyiz ve nereye gidiyoruz?" Çağımızın en büyük astrofizik başyapıtı Kozmos ve bilimin sınırlarını sorgulayan 2'li özel koleksiyon seti.
Astrofizikte 'dinamik yakalama' (stellar dynamical capture) olarak bilinen bu fenomen, özellikle yoğun yıldız oluşum bölgelerinde teorik olarak öngörülse de evrende bu kadar genç bir aşamada ilk kez doğrudan gözlemlenmiş oldu. Birbirlerine tehlikeli derecede yaklaşan iki dev yıldız, aralarındaki yoğun kütleçekimsel gelgit kuvvetleri ve çevrelerindeki yoğun gaz diskinin uyguladığı sürtünme etkisiyle kinetik enerjilerini kaybederek birbirlerinin yörüngesine kilitlendiler. Bu fırtınalı karşılaşma, çevredeki yıldızlararası maddeyi savurarak devasa şok dalgaları oluşturdu ve sistemin etrafında adeta kozmik bir enkaz alanı bıraktı.
Bu keşif, kütlece büyük yıldızların evrimi ve gelecekte meydana getirecekleri nihai kozmik olayları anlama biçimimizi kökten değiştirme potansiyeline sahip. Farklı kimyasal bileşimlere ve evrimsel geçmişe sahip dev yıldızların bu şekilde dinamik olarak birleşmesi; gelecekte gerçekleşecek hipernova patlamaları, gama ışını patlamaları ve kütleçekimsel dalga kaynağı olan kara delik birleşmelerinin doğasını da doğrudan etkiliyor. Bilim insanları, ALMA ve yeni nesil uzay gözlemevleri aracılığıyla bu genç çiftin milyonlarca yıl sürecek nihai evrimini, tam birleşmeyle tek bir canavara mı dönüşeceklerini yoksa dengeli bir ikili sistem olarak mı kalacaklarını adım adım takip etmeyi sürdürecek.
