Çift Yarık Deneyi (Double-Slit Experiment)

İlk olarak 1801'de Thomas Young tarafından ışığın dalga doğasını kanıtlamak için yapılmıştır. 20. yüzyılda deney tek tek elektronlarla tekrarlandığında şaşırtıcı sonuç ortaya çıkmıştır: Elektronlar tek tek gönderilseler bile arkadaki ekranda dalga girişim deseni oluştururlar. Ancak elektronun hangi yarıktan geçtiğini tespit etmek için yarıkların yanına bir dedektör yerleştirildiğinde girişim deseni anında yok olur ve klasik parçacık gibi iki çizgi oluştururlar.

1801 yılında İngiliz bilim insanı Thomas Young, güneş ışığını iki dar yarıktan geçirip karşı ekranda aydınlık ve karanlık girişim saçakları (interference pattern) elde ederek ışığın Newton'un savunduğu gibi sadece parçacık değil, bir dalga olduğunu kanıtlamıştı. Ancak 1905'te Einstein'ın fotoelektrik etkiyle ışığın 'foton' adı verilen enerji paketçiklerinden (parçacıklardan) oluştuğunu göstermesi ve 1924'te Louis de Broglie'nin elektron gibi maddelerin de dalga boyuna (λ = h/p) sahip olduğunu öne sürmesiyle deney bambaşka bir boyut kazandı.

1961'de Claus Jönsson ve 1989'da Akira Tonomura tarafından elektronların tek tek (birer birer) çift yarığa gönderildiği deneylerde, her bir elektron ekrana tek bir nokta (parçacık) olarak çarpmasına rağmen, binlerce elektron biriktiğinde ekranda yine iki yarıktan aynı anda geçmiş gibi dalga girişim deseni oluştuğu görüldü. Daha da şaşırtıcı olanı, elektronun hangi yarıktan geçtiğini tespit etmek için yarıklara bir dedektör yerleştirildiği anda girişim deseninin kaybolup iki düz çizgiye (klasik parçacık davranışına) dönüşmesidir; bu deney Richard Feynman tarafından 'kuantum mekaniğinin tüm gizemini barındıran kalp' olarak tanımlanmıştır.