Holografik Evren İlkesi (Holographic Principle)

Gerard 't Hooft ve Leonard Susskind tarafından kara deliklerin termodinamiğini açıklamak için geliştirilmiş, 1997 yılında Juan Maldacena'nın AdS/CFT denkliği ile matematiksel temele oturtulmuştur. Bir kara deliğin içine düşen bilgi hacminde değil, olay ufkunun yüzey alanında Planck alanları başına 1 bit olarak kodlanır. Bu prensip evrenin tamamına genellendiğinde, yaşadığımız 3B gerçekliğin kozmik bir ufuk üzerindeki verilerden ibaret olabileceği sonucunu doğurur.

1990'larda Gerard 't Hooft tarafından ortaya atılan ve Leonard Susskind tarafından sicim teorisiyle birleştirilen Holografik İlke, Jacob Bekenstein'ın kara delik entropisi sınırından doğmuştur: Üç boyutlu bir uzay hacminin içerebileceği maksimum bilgi (bit) miktarı, o bölgenin hacmiyle değil, bölgeyi çevreleyen iki boyutlu sınır yüzeyinin Planck alanları cinsinden büyüklüğüyle orantılıdır.

Bu ilkenin en güçlü ve matematiksel olarak kanıtlanmış formülasyonu, 1997 yılında teorik fizikçi Juan Maldacena tarafından keşfedilen 'AdS/CFT Yazışması'dır (Anti-de Sitter / Conformal Field Theory Duality). Maldacena, beş boyutlu Anti-de Sitter uzayında kütleçekimi içeren bir sicim teorisinin, o uzayın dört boyutlu sınır yüzeyinde kütleçekimi içermeyen standart bir kuantum alan teorisiyle matematiksel olarak %100 eşdeğer olduğunu göstermiştir. Bu keşif, uzay-zamanın ve kütleçekiminin temel değil, sınır yüzeydeki kuantum dolanıklıktan doğan 'beliren' (emergent) bir hologram olabileceğini ortaya koymuştur.