Hubble-Lemaître Yasası

İlk olarak Georges Lemaître tarafından teorik olarak öne sürülmüş, 1929 yılında Edwin Hubble tarafından galaksilerin ışık tayfındaki kırmızıya kayma (redshift) ölçümleriyle gözlemsel olarak ispatlanmıştır. Bu keşif, evrenin durağan ve sonsuz olduğu inancını yıkmış ve Büyük Patlama (Big Bang) teorisinin temellerini atmıştır. Evrendeki genişleme galaksilerin uzayda hareket etmesi değil, uzayın kendisinin genişlemesidir.

1927 yılında Belçikalı fizikçi ve rahip Georges Lemaître, Einstein'ın Genel Görelilik denklemlerini çözerek evrenin durağan olmadığını, genişlediğini ve uzak galaksilerin hızlarının uzaklıklarıyla orantılı olması gerektiğini kuramsal olarak yayınladı. 1929 yılında ise Edwin Hubble, Mount Wilson Gözlemevi'ndeki 100 inçlik Hooker teleskobuyla Sefeid değişen yıldızlarını kullanarak galaksilerin uzaklıklarını ölçtü ve Vesto Slipher'ın kırmızıya kayma verileriyle birleştirerek v = H₀ × d bağıntısını gözlemsel olarak kanıtladı (bu nedenle Uluslararası Astronomi Birliği 2018'de yasayı resmen 'Hubble-Lemaître Yasası' olarak adlandırdı).

Buradaki genişleme, galaksilerin durağan bir uzay boşluğu içinde roket gibi hareket etmesi değil, galaksiler arasındaki metrik uzay dokusunun bizzat kendisinin esneyerek genişlemesidir. Günümüz kozmolojisinin en büyük tartışması ise 'Hubble Gerilimi'dir (Hubble Tension): Planck uydusunun erken evren (CMBR) verilerinden hesaplanan H₀ değeri ~67.4 km/s/Mpc çıkarken, Hubble ve James Webb teleskoplarının yakın evrendeki Sefeid ve Tip Ia süpernova ölçümleri ~73.0 km/s/Mpc değerini vermektedir; bu fark standart kozmoloji modelinin ötesinde yeni bir fiziğe işaret ediyor olabilir.