Magnetar (Manyetostar)

Magnetarların manyetik alanı yaklaşık 10¹¹ Tesla (10¹⁵ Gauss) civarındadır; bu değer Dünya'nın manyetik alanından bir katrilyon (1.000.000.000.000.000) kat daha güçlüdür. Böylesine güçlü bir manyetik alan atomların elektron bulutlarını silindirik şeritlere dönüştürür ve kuantum elektrodinamiği yasalarını aşırı düzeyde büker. Kabuklarında meydana gelen 'yıldız depremleri' (starquake) sonucu saniyeler içinde Güneş'in yüz binlerce yılda yaydığı enerjiyi gama ışını olarak patlatabilirler.

1992 yılında Robert Duncan ve Christopher Thompson tarafından kuramsal modeli geliştirilen magnetarlar, süpernova çöküşü sırasında nötron yıldızının içindeki konveksiyon akımları ile aşırı hızlı dönüşün birleşerek 'kozmik dinamo' mekanizmasını tetiklemesiyle oluşur. Sıradan bir nötron yıldızının manyetik alanı yaklaşık 10¹² Gauss iken, bir magnetarın manyetik alanı 10¹⁴ ila 10¹⁵ Gauss (100 milyar Tesla) mertebesine ulaşır; bu şiddet, vakumun kendisini çift kırınımlı (birefringent) hale getirecek kuantum elektrodinamik sınırın üzerindedir.

Magnetarın aşırı güçlü manyetik alanı yıldızın yaklaşık 1 kilometre kalınlığındaki demir-nötron kabuğuna muazzam bir gerilim uygular. Kabuk bu gerilime dayanamayıp sadece birkaç milimetre çatladığında 'yıldız depremi' (starquake) meydana gelir ve 27 Aralık 2004'te SGR 1806-20 magnetarında gözlemlendiği gibi, 50.000 ışık yılı uzaktan Dünya'nın üst atmosferini (iyonosferi) kısmen iyonize edebilen devasa yumuşak gama tekrarlayıcı (SGR) patlamaları üretir.