Dünya genelinde toplanan göktaşları arasında özel bir yere sahip olan Mars meteoritleri, insanlığın komşu gezegene ayak basmadan önce inceleyebildiği en somut örnekleri oluşturur. Bu örnekler arasında en eski ve en merak uyandıranlardan biri olan Teghaza 001, milyonlarca yıl önce şiddetli bir göktaşı çarpması neticesinde Kızıl Gezegen'in yerçekiminden kurtularak uzay boşluğuna savrulmuş ve nihayetinde Dünya'ya düşmüştür. Bilim insanları uzun süredir bu kaya parçasının Mars'ın neresinden koptuğunu bulmaya çalışıyordu; zira bir meteoritin ana kraterinin tespiti, o bölgenin jeolojik geçmişi ve gezegenin erken evrimi hakkında paha biçilmez ipuçları barındırır.
NASA bilim insanları tarafından yürütülen son çalışmalar, Mars Global Surveyor (MGS) uzay aracından elde edilen küresel topografik haritalar ile termal emisyon verilerini birleştirerek Teghaza 001'in kimyasal ve mineralojik parmak izini çıkardı. Bu süreçte spektroskopi adı verilen temel bir teknik kullanıldı. Spektroskopi, maddelerin ışığı soğurma veya yansıtma biçimlerini inceleyerek onların elementel bileşimini uzaktan okumaya yarayan bir yöntemdir. Meteoritin laboratuvar ortamındaki mineral analizleri, Mars yüzeyindeki binlerce kayaç oluşumuyla tek tek kıyaslandı ve sonucunda Teghaza 001'in benzersiz kimyasal imzasını birebir taşıyan 13 potansiyel kaynak bölge belirlendi.
Carl Sagan Seti: Kozmos & Tanrının Kapısını Çalan Bilim (2 Kitap)
"Evrenin neresindeyiz ve nereye gidiyoruz?" Çağımızın en büyük astrofizik başyapıtı Kozmos ve bilimin sınırlarını sorgulayan 2'li özel koleksiyon seti.
Haritalandırılan bu 13 muhtemel nokta, Mars'ın özellikle güney yarımküresindeki antik kraterli ve krater havzalarındaki eski volkanik platolarda yoğunlaşıyor. Bu bölgeler, Mars'ın henüz manyetik alanını kaybetmediği, yüzeyinde sıvı suların bolca akıp bulutların süzüldüğü Noachian (Nuh) dönemine tarihlenmektedir. Teghaza 001 gibi çok yaşlı kayaçların bu bölgelerden köken alması, Kızıl Gezegen'in ilk jeolojik katmanlarının bugünkü çöl dünyasından ne kadar farklı olduğunu gözler önüne seriyor. Bulunan bu olası köken noktaları, gelecekteki Mars görevlerinin hedef seçimi açısından da stratejik birer kılavuz niteliği taşıyor.
Bu tür nokta atışı eşleştirmeler, yalnızca bir kayanın evini bulmaktan çok daha büyük bir amaca hizmet ediyor: 'Gezegenlerarası adli tıp'. Bir meteoritin hangi kraterden fırlatıldığını bildiğinizde, o çarpmanın şiddetini, fırlatılma mekaniğini ve uzayda geçirdiği kozmik radyasyon süresini çok daha yüksek bir hassasiyetle hesaplayabilirsiniz. Teghaza 001 haritası, Mars'ın derin iç yapısına ve yüzey kabuğunun homojenliğine dair uzun süredir yanıt aranan sorulara yeni kapılar aralıyor.
