Avrupa Güney Gözlemevi'nin (ESO) Şili'deki Atacama Çölü'nde bulunan Çok Büyük Teleskop'u (VLT) kullanan gökbilimciler, J1328−1450 adı verilen ölü bir yıldızın (beyaz cücenin) çevresinde son derece nadir bir kalıntı disk yapısı tespit ettiler. Güneş benzeri yıldızlar yaşamlarının son evresinde kırmızı dev aşamasına geçerek dış katmanlarını uzaya savurur ve geriye yoğun, sıcak bir çekirdek olan beyaz cüce kalır. Bu şiddetli süreç genellikle yörüngedeki gezegenlerin ve küçük cisimlerin yok olmasıyla sonuçlanır. Ancak bu yeni gözlem, bazı gezegensel kalıntıların bu felaketten sağ çıkabileceğini ve yıldızın çevresinde karmaşık yapılar oluşturmaya devam edebileceğini kanıtlıyor.
Keşfi benzersiz kılan temel özellik, enkazın tek tip bir bulut yerine arasında net bir boşluk bulunan çift halkalı (çift diskli) bir yapıda organize edilmiş olmasıdır. Bilim insanları, bu düzenin diskin içinde varlığını sürdüren ve biri Plüton büyüklüğünde olabileceği düşünülen iki büyük gezegensel cismin kütle çekim etkisiyle şekillendiğini öngörüyorlar. Yıldızın şiddetli ölümüne rağmen yörüngelerinde kalmayı başaran bu devasa cisimler, çevrelerindeki asteroit ve gezegenimsi kalıntıların yörüngelerini etkileyerek bu hassas boşlukları ve halka yapılarını meydana getiriyorlar.
Carl Sagan Seti: Kozmos & Tanrının Kapısını Çalan Bilim (2 Kitap)
"Evrenin neresindeyiz ve nereye gidiyoruz?" Çağımızın en büyük astrofizik başyapıtı Kozmos ve bilimin sınırlarını sorgulayan 2'li özel koleksiyon seti.
Astrofizikçiler için bu tür beyaz cüce enkaz diskleri, yıldız sistemlerinin evrimindeki son aşamaları incelemek açısından paha biçilmez bir laboratuvar görevi görür. Yıldızlararası maddelerin ve kalıntı gezegen parçalarının kimyasal analizi (spektroskopi yöntemiyle), o sistemde geçmişte var olan kayalık gezegenlerin bileşimi hakkında doğrudan veri sağlar. J1328−1450 sistemindeki çift disk yapısı, gezegen sistemlerinin ölüm sonrası dinamiklerinin, başlangıçta düşünüldüğünden çok daha düzenli ve karmaşık olabileceğini gösteriyor.
Bu keşif aynı zamanda milyarlarca yıl sonra kendi Güneş sistemimizin de kat edeceği yola dair somut bir vizyon sunuyor. Güneşimiz de yakıtını tüketip bir beyaz cüceye dönüştüğünde, Dünya dahil iç gezegenler yutulma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak veya yörüngelerinden sapacaktır. Ancak dış sistemdeki Plüton benzeri uzak cisimler ve gaz devlerinin kalıntıları, J1328−1450 sistemindekine benzer şekilde ölü Güneş'in etrafında sessizce dönmeye devam edebilir. Bu tür gözlemler, astronomi dünyasının Güneş Sistemi'nin nihai kaderini modellemesinde en sağlam dayanak noktalarından birini oluşturuyor.
